Informatie over Wjelsryp

Wikipedia
Welsrijp (officieel, Fries: Wjelsryp) is een terpdorp in de gemeente Waadhoeke, in de Nederlandse provincie Friesland.

Het ligt ten zuidoosten van de stad Franeker. ten zuidwesten van Dronrijp en noordoosten van Tzum. Langs het dorp stroomt de Franekervaart. Het dorp wordt gekarakteriseerd door een kerk uit circa 1200. Sinds 1991 is de officiële naam het Friestalige Wjelsryp.

Lees verder op Wikipedia: Welsrijp

Wjelsryp
Ten oosten van de Frjentsjerter Feart ligt het oude terpdorp Wjelsryp, opgebouwd uit een aantal terpen. In het oog springt de Hervormde kerk op één ervan. De kerk stamt uit de 11e eeuw en bezit een fraai interieur wat stamt uit 1760. Bovendien is er een fraaie ronde betonnen brug over de Frentsjerter Feart, die het buurtschap ’t Heechhout ontsluit.

topografische kaart van de dorpsgrens van wjelsryp
dorpsgrens van Wjelsryp

Waadhoeke
Sinds 2018 maakt Wjelsryp deel uit van de nieuw gevormde gemeente Waadhoeke.
logo van de gemeente waadhoeke

Website: Gemeente Waadhoeke
Meer info op Wikipedia: Waadhoeke

Voorzieningen
Het dorp, met ongeveer 450 inwoners heeft een rustige en vriendelijke uitstraling, maar bruist van activiteiten, die veelal in verenigingsverband worden uitgeoefend. De basisschool met peuterspeelzaal, het dorpshuis en het sportveld spelen een centrale rol in de kleine gemeenschap. Daarnaast heerst er veel bedrijvigheid met o.a. een manege, paardenmelkerij, diverse bouwbedrijven, een installatie- en constructiebedrijf, montagebedrijven, metselbedrijven en uiteraard boerenbedrijven.

Recreatie
In de omgeving van Wjelsryp bestaat volop gelegenheid tot het maken van mooie fiets- en wandeltochten, zeker nu het pontje van Keimpetille weer in de vaart is genomen. De Frjentsjerter Feart is een belangrijke vaarroute die het achterland met o.a. de Friese meren, verbindt met het Van Harinxmakanaal en indirect de Waddenzee. Voor visliefhebbers en watersporters zijn goede voorzieningen. Het behoeft geen betoog dat ook de bewoners van het dorp gebruik maken van de zwem- en vaarmogelijkheden die deze Feart hen biedt.

Historie van Wjelsryp
Het dorp Wjelsryp is tijdens de Middeleeuwen ontstaan als vissersdorpje. Door de zee-invloeden was er de noodzaak het dorp te verschuiven naar een hoger gelegen gebied. De terp waarop Wjelsryp is gebouwd vormt nu de historische kern. Eind 19e eeuw heeft er een verschuiving plaatsgevonden van de visserij naar de landbouw. Steeds meer gebieden werden ingepolderd waardoor een deel van het bestaansrecht van een visser kwam te vervallen. Uitbreidingen hebben plaatsgevonden in zuidelijke richting in de vorm van lintbebouwing langs de Lytse Buorren. De bebouwing aan de Galemawei is van een latere datering. Daarna zijn de woningen langs de Pastoryleane gebouwd. Eind jaren 1980 was er behoefte aan nieuwbouw, die gerealiseerd is aan de Terpwei.
De woningbouw, gerealiseerd in de jaren negentig van de vorige eeuw tussen de Frjentsjerter Feart en de Wjelsriper Opfeart, vormt de meest recente wijk. Wonen aan het water staat hier voorop.

Opvallend is de ruime, wijde structuur van het dorp met vergezichten en groene doorkijken. Wjelsryp ligt te midden van weilanden. Open ruimtes in de kern zijn tevens in gebruik als grasland. Het sportveld is gelegen tegenover de kerk, naast de terp. Verder zijn de vaarten typerend voor het dorpsgezicht. Het betreft de Frjentsjerter Feart en de Wjelsriper Opfeart. Deze vaarten verwijzen naar de ontstaansgeschiedenis van Wjelsryp als vissersplaatsje. Deze groen- en waterstructuur geven het dorp een agrarische, open uitstraling.

De hoofdwegen in het dorp worden gevormd door de Westerein, Tillewei, Galemawei, Oasterein, Lytse Buorren en de Greate Buorren.

Informatie over het dorpswapen en de vlag van Wjelsryp: dorpswapen en -vlag.pdf

logo van dorpsbelang welsrijp in wjelsryp klein formaat zonder tekst
wapen
afbeelding van de vlag van wjelsryp
vlag

De fjurkemiger

Sinds november 2005 staat er op het kruispunt een fjurkemiger, de bijnaam voor de inwoners van Welsrijp.
Weinig mensen in het dorp weten echter de juiste betekenis van de bijnaam Fjurkemiger.
Mw. B. Post bleek een boekje te hebben waarin de juiste betekenis wordt omschreven. Het leek ons aardig om dat in de Buorfinne te plaatsen zodat iedereen kennis kan nemen van de betekenis.
“Fjurkemiger” zijn lieden die in het vuur plassen. “Fjurke” is een vuurtje en een “fjurke oansette” is twist maken, stoken. Wanneer we de schimpnaam letterlijk nemen, dan zou het kunnen zijn, dat die van Welsrijp bekend stonden als lieden, die twisten of ruzies beslechten. Zij doofden de “fjurkes” door er in te plassen.
Niet onwaarschijnlijk is, dat daarom de plaats Welsrijp ook wel “Nazareth” wordt genoemd, net als in Houwerzijl (Groningen).

Bovenstaande informatie over de fjurkemiger is overgenomen uit het boek “Groot schimpnamenboek van Nederland” van Dirk van der Heide.